Święty Charbel Makhlouf należy do tych postaci Kościoła, których kult przekroczył granice kraju, języka i obrządku. Choć przez większość życia pozostawał ukryty przed światem, prowadząc surowe życie mnicha i pustelnika w Libanie, dziś jego imię znane jest wiernym na całym świecie. Szczególnie często wspominają go osoby chore, przeżywające cierpienie, kryzys duchowy lub poszukujące wewnętrznego pokoju.
W tradycji katolickiej św. Charbel kojarzony jest przede wszystkim z modlitwą o uzdrowienie. Wierni proszą za jego wstawiennictwem zarówno w sprawach dotyczących zdrowia fizycznego, jak i problemów duchowych czy rodzinnych. Nie oznacza to, że modlitwa zastępuje leczenie. W chrześcijańskim rozumieniu może jednak towarzyszyć terapii, dodawać nadziei oraz pomagać przejść przez okres choroby i niepewności.
Kim właściwie był św. Charbel i skąd bierze się niezwykła popularność jego kultu?
Kim był święty Charbel?
Charbel Makhlouf urodził się w 1828 roku w górskiej miejscowości Bekaa Kafra na terenie dzisiejszego Libanu.
Pochodził z chrześcijańskiej rodziny maronickiej.
Na chrzcie otrzymał imię Józef. Jego rodzina żyła skromnie i utrzymywała się przede wszystkim z pracy na roli.
Od młodych lat interesował się życiem religijnym i modlitwą. Z czasem dojrzewało w nim powołanie do życia zakonnego.
Jako młody mężczyzna opuścił rodzinny dom i wstąpił do klasztoru.
Wtedy przyjął imię zakonne Charbel.
Kim są maronici?
Żeby lepiej zrozumieć historię świętego, warto wiedzieć, że należał do Kościoła maronickiego.
Jest to jeden ze wschodnich Kościołów katolickich pozostających w jedności z papieżem.
Maronici posiadają własną tradycję liturgiczną, duchowość i historię, mocno związaną z Libanem i Bliskim Wschodem.
Dla wielu osób w Polsce postać św. Charbela stała się jednocześnie okazją do poznania bogactwa wschodnich tradycji chrześcijańskich.
Dlaczego wybrał życie zakonne?
Charbel pragnął całkowitego oddania się Bogu.
Życie zakonne oznaczało dla niego odejście od codziennych spraw, własnych planów i wygód.
Po okresie formacji złożył śluby zakonne, a następnie przyjął święcenia kapłańskie.
Przez kolejne lata żył we wspólnocie klasztornej, wykonując zwyczajne obowiązki.
Nie szukał rozgłosu.
Jego codzienność składała się przede wszystkim z:
- modlitwy,
- pracy,
- liturgii,
- postu,
- milczenia,
- posłuszeństwa.
To właśnie ta prostota stała się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów jego duchowości.
Pustelnicze życie Charbela
Po wielu latach życia klasztornego otrzymał zgodę na zamieszkanie w pustelni należącej do klasztoru św. Marona w Annaya.
Tam spędził ostatnią część życia.
Pustelnia nie była miejscem wygodnego odosobnienia.
Życie pustelnika oznaczało:
- ograniczone warunki,
- długą modlitwę,
- pracę fizyczną,
- post,
- ciszę,
- bardzo prosty sposób życia.
Charbel świadomie rezygnował z wielu rzeczy, które dla większości ludzi są naturalną częścią codzienności.
Jego celem było skupienie całego życia na Bogu.
Modlitwa jako centrum dnia
Dla św. Charbela modlitwa nie była jednym z wielu obowiązków.
Stanowiła centrum całego życia.
Szczególne miejsce zajmowała Eucharystia.
Przygotowanie do niej i dziękczynienie po Mszy mogło zajmować znaczną część dnia.
Dla współczesnego człowieka, przyzwyczajonego do pośpiechu i wykonywania wielu rzeczy jednocześnie, taki sposób życia może wydawać się niezwykle radykalny.
Właśnie dlatego postać libańskiego pustelnika jest tak fascynująca.
Pokazuje całkowicie inny sposób patrzenia na czas.
Milczenie świętego Charbela
Jednym z charakterystycznych elementów jego życia było milczenie.
Nie chodziło wyłącznie o brak rozmowy.
W tradycji monastycznej cisza ma pomóc człowiekowi ograniczyć zewnętrzny hałas i bardziej świadomie przyglądać się własnym myślom.
Charbel unikał zbędnych rozmów i nie szukał zainteresowania innych.
Paradoks polega na tym, że człowiek, który przez życie tak skutecznie ukrywał się przed światem, po śmierci stał się znany milionom ludzi.
Śmierć Charbela
Pod koniec 1898 roku podczas sprawowania liturgii Charbel doznał poważnego pogorszenia stanu zdrowia.
Po kilku dniach zmarł.
Miał około siedemdziesięciu lat.
Został pochowany zgodnie z praktyką obowiązującą w klasztorze.
Wkrótce jednak wokół jego grobu zaczęły pojawiać się relacje o niezwykłych wydarzeniach.
To właśnie okres po jego śmierci stał się początkiem szybko rozwijającego się kultu.
Dlaczego jego grób zaczął przyciągać ludzi?
Wierni zaczęli odwiedzać miejsce pochówku mnicha i modlić się za jego wstawiennictwem.
Z czasem pojawiały się świadectwa osób twierdzących, że po modlitwie doświadczyły poprawy zdrowia albo innych ważnych zmian w życiu.
Relacje te docierały coraz dalej.
Do Annaya zaczęli przybywać pielgrzymi nie tylko z Libanu.
Dzisiaj miejsce związane ze świętym jest jednym z najbardziej znanych chrześcijańskich miejsc pielgrzymkowych w regionie.
Święty Charbel i uzdrowienia
Najbardziej charakterystycznym elementem kultu św. Charbela są świadectwa dotyczące uzdrowień.
Wierni powierzają jego wstawiennictwu osoby cierpiące na bardzo różne choroby.
Należy jednak rozróżnić dwa poziomy.
Pierwszy to osobiste świadectwa wiernych, którzy przypisują poprawę zdrowia modlitwie.
Drugi to przypadki analizowane w procedurach kościelnych związanych z beatyfikacją i kanonizacją.
Kościół podchodzi do oficjalnego uznawania cudu bardzo ostrożnie i wymaga szczegółowej dokumentacji.
Czy św. Charbel rzeczywiście był uzdrowicielem?
W języku religijnym określenie „uzdrowiciel” może być łatwo źle zrozumiane.
Chrześcijaństwo nie przedstawia świętych jako osób posiadających własną nadprzyrodzoną moc niezależną od Boga.
Wierni proszą świętego o wstawiennictwo.
Uzdrowienie – jeśli do niego dochodzi – przypisywane jest działaniu Boga.
Święty pełni rolę orędownika.
To ważne rozróżnienie.
Uzdrowienie ciała i uzdrowienie duszy
Kiedy mówimy o św. Charbelu jako o uzdrowicielu ciał i dusz, warto spojrzeć szerzej niż wyłącznie na choroby fizyczne.
Człowiek może potrzebować również:
- pojednania,
- przebaczenia,
- uwolnienia od poczucia winy,
- odzyskania nadziei,
- uporządkowania relacji,
- wewnętrznego pokoju.
Czasami sytuacja zdrowotna nie zmienia się, ale zmienia się sposób jej przeżywania.
Dla osoby wierzącej również takie doświadczenie może mieć ogromne znaczenie.
Dlaczego choroba skłania ludzi do modlitwy?
Choroba konfrontuje człowieka z własnymi ograniczeniami.
Wiele rzeczy, które wcześniej wydawały się oczywiste, nagle przestaje takie być.
Pojawiają się pytania dotyczące:
- przyszłości,
- sensu cierpienia,
- śmierci,
- rodziny,
- wiary.
W takich momentach wiele osób powraca do modlitwy albo zaczyna modlić się znacznie intensywniej.
Nie musi to oznaczać oczekiwania spektakularnego cudu.
Czasami człowiek po prostu potrzebuje poczucia, że nie pozostaje sam.
Modlitwa nie powinna zastępować leczenia
To szczególnie ważne przy temacie uzdrowień.
Wiara i medycyna nie muszą być wobec siebie konkurencyjne.
Osoba chora powinna korzystać z odpowiedniej diagnostyki, konsultacji lekarskich oraz zaleconego leczenia.
Modlitwa może towarzyszyć terapii.
Nie należy jednak samodzielnie odstawiać leków, rezygnować z badań albo odkładać wizyty u lekarza dlatego, że rozpoczęliśmy modlitwę o uzdrowienie.
Takie podejście może być niebezpieczne.
Czego można nauczyć się od świętego Charbela?
Nie każdy człowiek jest powołany do życia pustelniczego.
Nie trzeba również próbować naśladować wszystkich ascetycznych praktyk mnicha.
Jego życie może jednak inspirować w kilku bardziej uniwersalnych kwestiach.
Są to między innymi:
- prostota,
- regularna modlitwa,
- cierpliwość,
- umiejętność milczenia,
- rezygnacja z nadmiaru,
- wytrwałość.
Współcześnie właśnie te rzeczy są często szczególnie trudne.
Święty Charbel a cisza we współczesnym świecie
Żyjemy w rzeczywistości nieustannych powiadomień.
Telefon może dostarczać nowych informacji przez całą dobę.
Do tego dochodzą:
- media społecznościowe,
- wiadomości,
- filmy,
- podcasty,
- reklamy.
Trudno znaleźć choćby dziesięć minut całkowitej ciszy.
Życie Charbela pokazuje zupełnie odwrotną drogę.
Nie oznacza to konieczności wyrzucenia telefonu.
Można jednak świadomie tworzyć krótkie chwile bez zewnętrznych bodźców.
Jak modlić się za wstawiennictwem św. Charbela?
Nie istnieje jedna jedyna forma.
Można korzystać z gotowych modlitw albo własnymi słowami przedstawić Bogu konkretną intencję.
Najważniejsze jest szczere nastawienie.
Można modlić się:
- za siebie,
- za chorą osobę,
- za rodzinę,
- o siłę w leczeniu,
- o dobrą diagnozę,
- o pokój w trudnej sytuacji.
Nie trzeba tworzyć wyszukanych zdań.
Prosta modlitwa może być równie wartościowa.
Czy można modlić się o konkretny cud?
Tak, wierzący może prosić o bardzo konkretną rzecz.
Chrześcijańska modlitwa zawiera jednak również element zaufania.
Człowiek przedstawia swoją prośbę, ale nie traktuje modlitwy jak transakcji.
Nie istnieje zasada:
odmówię określoną liczbę modlitw, więc muszę otrzymać dokładnie to, o co proszę.
Takie podejście wypacza sens modlitwy.
Nowenna do św. Charbela
Popularną formą jest nowenna, czyli modlitwa podejmowana przez dziewięć kolejnych dni.
Może być odmawiana w jednej konkretnej intencji.
Regularność pomaga stworzyć rytm modlitwy.
Nie chodzi jednak o magiczne znaczenie liczby powtórzeń.
Nowenna ma przede wszystkim pomóc człowiekowi przez kilka kolejnych dni świadomie wracać do Boga z konkretną sprawą.
Post jako element duchowości
Post posiada długą tradycję chrześcijańską i nie powinien być rozumiany wyłącznie jako rezygnacja z jedzenia.
Może również oznaczać świadome ograniczenie czegoś, co zajmuje w życiu zbyt dużo miejsca.
Może to być na przykład:
- korzystanie z mediów społecznościowych,
- rozrywka,
- słodycze,
- zakupy,
- niepotrzebne korzystanie z telefonu.
Ważny jest cel duchowy, a nie samo odczuwanie dyskomfortu.
Postach: Osoby pragnące pogłębić swoją duchowość zachęca się do podejmowania postów, które mogą być wyrazem wewnętrznej przemiany i pokory. Modlitwa do św. Charbela o uzdrowienie dostępna tutaj
Czy post powinien być surowy?
Nie należy bezmyślnie kopiować praktyk ascetycznych dawnych pustelników.
Szczególnie osoby:
- chore,
- starsze,
- przyjmujące leki,
- mające szczególne potrzeby żywieniowe
powinny zachować ostrożność przy postach polegających na ograniczaniu jedzenia.
Praktyka duchowa nie powinna prowadzić do szkody dla zdrowia.
Można wybrać inne wyrzeczenie.
Olej świętego Charbela
Z kultem libańskiego świętego związany jest również olej, który wierni traktują jako znak religijny związany z modlitwą.
Trzeba podkreślić, że nie jest to lek.
Nie powinien zastępować:
- farmakoterapii,
- zabiegów,
- diagnostyki,
- zaleceń lekarza.
Dla osoby wierzącej może być natomiast znakiem przypominającym o modlitwie i zawierzeniu.
Pielgrzymki do Annaya
Jednym z najważniejszych miejsc kultu jest Annaya w Libanie.
To tam Charbel żył i został pochowany.
Do jego grobu przybywają pielgrzymi reprezentujący różne kraje i kultury.
Dla wielu osób pielgrzymka jest okazją do:
- modlitwy,
- spowiedzi,
- uczestnictwa w Eucharystii,
- powierzenia intencji,
- dziękczynienia.
Nie każdy może pojechać do Libanu, ale kult świętego rozwija się również w innych krajach.
Święty Charbel w Polsce
Postać libańskiego pustelnika stała się w Polsce bardzo popularna.
W wielu kościołach organizowane są nabożeństwa związane z jego kultem.
Wierni poznają również modlitwy i nowenny za jego wstawiennictwem.
Popularność Charbela pokazuje coś ciekawego – chrześcijańska duchowość nie kończy się na granicach konkretnego kraju.
Mnich żyjący ponad sto lat temu w górach Libanu może stać się ważną postacią dla osoby mieszkającej dziś w Polsce.
Kanonizacja świętego Charbela
Proces oficjalnego uznania świętości Charbela trwał wiele lat.
Został beatyfikowany w 1965 roku, a kanonizowany w 1977 roku przez papieża Pawła VI.
Od tego momentu jego kult mógł rozwijać się oficjalnie w całym Kościele katolickim.
Co ciekawe, w chwili śmierci Charbel był znany przede wszystkim lokalnej wspólnocie.
Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych świętych pochodzących z Bliskiego Wschodu.
Dlaczego właśnie Charbel przyciąga tak wiele osób?
Prawdopodobnie składa się na to kilka rzeczy.
Pierwsza to liczne świadectwa związane z modlitwą o uzdrowienie.
Druga – niezwykła prostota jego życia.
Trzecia – tajemniczość pustelnika, który praktycznie nie pozostawił po sobie wielkich dzieł teologicznych ani rozbudowanych pism.
Jego przesłaniem stał się przede wszystkim sposób życia.
To bardzo mocny kontrast wobec współczesnej kultury, w której sukces często utożsamiany jest z widocznością i popularnością.
Świętość bez rozgłosu
Charbel nie budował własnej pozycji.
Nie próbował zdobywać zwolenników.
Nie prowadził wielkich kampanii.
Nie zabiegał o uznanie.
Większość życia spędził w miejscu, którego przeciętny człowiek na świecie nigdy by nie odwiedził.
Mimo to pamięć o nim przetrwała.
Dla osób wierzących może być to ważna lekcja – wartość życia człowieka nie zależy od tego, ilu ludzi go zna.
Modlitwa o uzdrowienie duszy
Uzdrowienie duchowe może być pojęciem bardzo szerokim.
Może dotyczyć:
- przebaczenia sobie,
- pojednania z drugim człowiekiem,
- odzyskania wiary,
- uwolnienia się od długo noszonego żalu,
- odnalezienia sensu.
Nie zawsze da się wskazać jeden moment, w którym taka zmiana następuje.
Czasami jest to proces trwający miesiące.
Regularna modlitwa może stać się jego częścią.
Przebaczenie jako forma uzdrowienia
Człowiek może być fizycznie zdrowy, a jednocześnie przez lata nosić w sobie urazę.
Konflikt z bliską osobą potrafi wpływać na całe życie.
Modlitwa nie sprawia automatycznie, że bolesne wydarzenia przestają mieć znaczenie.
Może jednak stopniowo zmieniać sposób ich przeżywania.
Przebaczenie nie oznacza również uznania zła za dobro.
Oznacza raczej rezygnację z pozwalania, aby dawna krzywda bez końca kontrolowała teraźniejszość.
Modlitwa za osobę chorą
Gdy choruje ktoś bliski, często pojawia się bezradność.
Nie zawsze możemy bezpośrednio pomóc.
Możemy jednak:
- być obok,
- wspierać leczenie,
- pomagać praktycznie,
- słuchać,
- modlić się.
Dla osoby wierzącej te elementy nie wykluczają się.
Modlitwa powinna iść w parze z realną troską o człowieka.
Co jeśli uzdrowienie nie następuje?
To jedno z najtrudniejszych pytań związanych z modlitwą.
Nie każda osoba, która modli się o zdrowie, zostaje wyleczona.
Nie oznacza to, że modliła się za mało albo miała zbyt słabą wiarę.
Takie stwierdzenia mogą być bardzo krzywdzące dla osoby chorej oraz jej rodziny.
Chrześcijańska wiara nie daje prostego wyjaśnienia każdego cierpienia.
Pozostawia natomiast przestrzeń dla nadziei, obecności Boga i modlitwy nawet wtedy, gdy sytuacja nie rozwija się zgodnie z oczekiwaniami.
Święty Charbel jako patron nadziei
Być może właśnie dlatego tak wiele osób zwraca się do tego świętego w trudnych momentach.
Nie chodzi jedynie o oczekiwanie niezwykłego wydarzenia.
Czasami człowiek potrzebuje nadziei potrzebnej do przejścia kolejnego dnia.
Choroba może oznaczać:
- długie leczenie,
- rehabilitację,
- kolejne badania,
- okresy poprawy i pogorszenia.
Modlitwa może wtedy pomagać zachować wytrwałość.
Jak stworzyć własną praktykę modlitwy?
Nie potrzeba skomplikowanego planu.
Można rozpocząć od kilku minut dziennie.
Na przykład:
- znaleźć spokojne miejsce,
- wyciszyć telefon,
- rozpocząć krótką modlitwą,
- przedstawić konkretną intencję,
- przez chwilę pozostać w ciszy.
Regularność jest często ważniejsza niż długość.
Nie potrzebujesz niezwykłych emocji
Modlitwie nie zawsze towarzyszy poczucie pokoju czy silnego wzruszenia.
Czasami człowiek nic szczególnego nie odczuwa.
Nie oznacza to, że modlitwa jest bezwartościowa.
Duchowość Charbela była oparta przede wszystkim na wytrwałości.
Codziennie powracał do tych samych praktyk niezależnie od emocji.
To również może być cenna wskazówka dla współczesnego człowieka.
Święty Charbel – świadek prostoty, wiary i nadziei
Historia św. Charbela jest niezwykła właśnie dlatego, że jego życie zewnętrznie nie wyglądało spektakularnie. Większość lat spędził w klasztorze i pustelni, z dala od polityki, sławy oraz życia publicznego.
Po śmierci stał się jednak jednym z najbardziej znanych świętych związanych z modlitwą o uzdrowienie.
Dla jednych jego historia jest przede wszystkim opowieścią o niezwykłych świadectwach. Dla innych ważniejsze okazuje się to, czego uczy jego życie: ciszy, prostoty, modlitwy i zaufania.
Właśnie dlatego określenie „uzdrowiciel ciał i dusz” można rozumieć szerzej. Nie chodzi wyłącznie o fizyczne odzyskanie zdrowia. Czasami człowiek najbardziej potrzebuje pokoju, pojednania, nadziei albo siły do przejścia przez trudny czas.
Święty Charbel pozostaje dla wielu wiernych symbolem takiej nadziei – człowiekiem, który za życia szukał przede wszystkim ciszy i Boga, a po śmierci stał się duchowym towarzyszem ludzi żyjących tysiące kilometrów od jego libańskiej pustelni.
